góc nhìn · diễn giải

Tết xưa và nay

Tết đổi nhiều: bánh gói tay thành bánh mua, tiếng pháo im từ Tết 1995, lì xì có khi chuyển qua điện thoại. Nhưng cái làm nó thành Tết thì chưa đổi. Vẫn là lúc người ta dừng lại, người đi xa quay về, thắp nhang cho ông bà, rồi cả nhà ngồi lại với nhau đầu năm.

Ngoại kể

Hồi xưa Tết có giống bây giờ không, câu đó năm nào cũng có đứa hỏi ngoại. Mà ngoại nói trước, chuyện “xưa” ngoại kể đây là chuyện người ta kể lại, sách báo ghi lại, chứ không phải chuyện riêng của nhà mình đâu nghen. Nhà mình ra sao thì hỏi má, má kể cho.

Ngoại nói ngắn vầy. Tết đổi nhiều lắm. Mà cái làm nó thành Tết thì chưa đổi. Ngồi xuống đây, ngoại kể từ từ.

Người lớn tuổi hay kể Tết xưa là mấy ngày chuẩn bị rất công phu. Cả nhà ngồi lại gói bánh chưng, rồi thức canh nồi bánh sôi suốt đêm. Nồi bánh là chỗ cả nhà tụm lại, lớn nhỏ gì cũng có việc. Mứt thì mẹ với bà tự tay làm, dưa hành tự muối, không mua. Chợ Tết đông nghẹt, ai cũng đi sắm sửa.

Rồi có tiếng pháo. Hồi đó tới giao thừa là pháo nổ khắp xóm, người ta nói đó là âm thanh không thể thiếu của Tết. Sau này Nhà nước cấm đốt pháo, có chỉ thị từ năm 1994, qua đầu năm 1995 là thôi hẳn. Mấy đứa nhỏ bây giờ chưa từng nghe tiếng pháo Tết là vậy đó.

Mà cái người ta nhắc nhiều nhứt không phải bánh, không phải pháo. Là cái xóm. Tết xưa là Tết của cả xóm, nhà này gói bánh, nhà kia qua phụ, cả xóm cùng chờ, cùng đón. Không phải chuyện của một nhà.

Bây giờ thì khác. Đời sống bận hơn. Người ta đi làm xa, về tới nhà là sát Tết rồi, đâu còn ba bốn ngày ngồi gói bánh. Nên nhiều nhà mua bánh, mua mứt làm sẵn. Lì xì có nhà chuyển qua điện thoại luôn, không cần phong bao. Có nhà cả nhà kéo nhau đi du lịch mấy ngày Tết, không ở nhà.

Người ta còn nói mấy đứa trẻ lớn lên với điện thoại, với mạng, có khi thấy Tết “nhạt” hơn xưa. Ngoại nghĩ nói vậy cũng không oan. Mà cũng không có gì để trách. Đổi là chuyện tự nhiên, hoàn cảnh khác thì cách làm khác.

Đổi hết vậy thì còn gì là Tết? Đây mới là cái ngoại muốn nói.

Cái đổi là cái vỏ ngoài, gói hay mua, pháo hay không pháo, phong bao hay chuyển khoản. Còn cái lõi thì chưa đổi. Tết vẫn là lúc người ta dừng lại một chút. Vẫn là lúc người đi xa quay về. Vẫn là lúc thắp nhang cho ông bà, nhớ mình từ đâu ra. Và vẫn là lúc cả nhà ngồi lại với nhau đầu năm. Ngồi bên nồi bánh hay bên dĩa bánh mua về thì cũng là ngồi lại.

Bánh chưng xưa gói để có cái mà cúng, có cái mà ăn, có cái mà cả nhà ngồi canh. Bây giờ mua bánh thì cái canh nồi mất, mà cái cúng, cái ăn, cái ngồi với nhau còn nguyên. Mất một, còn ba.

Còn ngoại có buồn không, hỏi thiệt thì không buồn mấy. Ngoại ở nhà, ngoại đợi. Tết đổi kiểu nào ngoại cũng không lo, miễn tới ngày đó tụi nhỏ vẫn về. Có năm về bằng xe đò, có năm bay, có đứa ở xa quá thì gọi về qua màn hình, khác hồi xưa hết, mà vẫn là về.

Người ta nói Tết không mất đi đâu. Nó chỉ đang tìm một cái dáng mới cho thời của nó. Hồi xưa dáng nó là khói bếp với tiếng pháo. Bây giờ dáng nó là cái vé xe, cái vé máy bay, cái điện thoại reo. Dáng nào cũng được, miễn nó dẫn người ta về nhà.

Thôi, nói nhiêu đó đủ. Để ngoại hỏi lại một câu. Năm nay nhà mình gói hay mua, mà ai sẽ là người ngồi canh?


Đây là bài góc nhìn, không phải sử liệu. Tết nhà bạn đổi cái gì, giữ cái gì — kể cho chúng tôi nghe.

Nguồn tham khảo (2)
  1. Bài phản ánh/diễn giải — đóng khung là góc nhìn (theo D10), không phải khẳng định lịch sử.
  2. Chỉ thị 406-TTg ngày 08/08/1994 của Thủ tướng Chính phủ về việc cấm sản xuất, buôn bán và đốt pháo (nghiêm cấm trong cả nước kể từ 01/01/1995)

Xem đầy đủ ở trang Nguồn tham khảo

Bài này được tự do sao chép và chia sẻ, chỉ cần ghi nguồn tetholiday.com. · Về giấy phép