phong tục · quan niệm dân gian
Đi chùa đầu năm, hái lộc
Trong bài này
Sau giao thừa và suốt mấy ngày đầu năm, nhiều người Việt đi chùa thắp một nén nhang, cầu một năm bình an, rồi xin một chút lộc đem về. Lộc xưa là một nhành non hái ở sân chùa. Nay nhiều chùa phát lộc sẵn để cây khỏi bị bẻ. Tục đi lễ đầu năm kéo dài tới rằm tháng Giêng.
Má kể
— Má ơi! Giao thừa xong rồi sao nhà mình chưa ngủ mà còn đi đâu vậy má?
Đi chùa đó con. Nhiều nhà cúng giao thừa xong là dắt nhau ra chùa gần nhà, thắp nén nhang đầu năm. Có nhà để sáng mồng Một mới đi, có nhà đi lai rai tới rằm tháng Giêng. Có người đi một chùa, có người ráng đi đủ mười chùa, vì số mười là số tròn đầy.
Đi chùa đầu năm là để lòng mình lắng xuống. Cả năm chạy lo đủ thứ, tới đây đứng yên một chút, nhìn lại mình. Có thầy lớn bên Giáo hội Phật giáo nói đi lễ đầu năm còn là đi vãn cảnh, coi cái đẹp của ngôi chùa. Nên con cứ đi thong thả, ngó cây ngó tượng, không ai hối.
— Dạ má, vô chùa thì mình cầu cái gì vậy má?
Cầu bình an là đủ. Thầy đó nói vầy, mọi chuyện là do mình làm nên, đâu cần dâng cúng cho nhiều, một nén hương cho thơm, một bông hoa cho ngát là được. Thầy cũng nói đạo Phật không có tục đốt vàng mã.
Nhang cũng vậy. Có ông tiến sĩ nghiên cứu tôn giáo nói thắp nhiều nhang quá thì khói hại cho mình, hại cho người đứng kế. Bây giờ nhiều chùa để lư hương ngoài sân, mỗi người chỉ thắp một cây. Có chùa không thắp luôn, chỉ chắp tay. Người ta kêu là tâm hương, nhang ở trong lòng.
Trên chánh điện thờ Phật, người ta dâng đồ chay, bông tươi, trái cây. Tiền cúng thì bỏ vô thùng công đức, không ai rải lên tượng.
— Má ơi, sao con thấy có người cầm nhánh cây đi về vậy má?
Đó là hái lộc. Mùa xuân cây đâm chồi non, người mình kêu chồi đó là lộc. Sách của cụ Phan Kế Bính có ghi, hồi xưa đi lễ đầu năm người ta xin một nhành nhỏ đem về, tin là năm đó nhà làm ăn hanh thông.
Mà con nghĩ coi, một đêm cả ngàn người, ai cũng bẻ một nhánh thì cái cây còn gì. Có người còn bẻ nguyên cành lớn. Vậy là trật ý ông bà rồi. Người nghiên cứu nói lộc là cái tượng trưng, là điều lành mình đem về trong bụng, đâu phải cành cây. Nên bây giờ nhiều chùa chuẩn bị sẵn nhành lộc nhỏ phát cho người đi lễ, khỏi ai phải bẻ.
Nhiều nơi còn có tục mua muối đầu năm. Ông bà nói đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi. Muối mặn, ý là mong người trong nhà ăn ở với nhau cho mặn mà. Bây giờ người ta mua một bịch nhỏ xíu, lấy ý là chính.
— Vậy lát về con được cầm lộc nha má!
Ừ, con cầm. Cầm cho khéo, về cắm vô ly nước để trên bàn. Mà lộc lớn nhứt đêm nay không phải nhánh cây đâu con. Là cả nhà mình đi chung một đường, không thiếu ai. Nhà nào có người đi xa chưa về kịp, người ở nhà đi chùa hay cầu cho người đó trước hết.
Giờ đi lễ, cách dâng lễ mỗi chùa mỗi khác. Bài này kể tục đi chùa đầu năm của nhiều nhà. Nhà bạn mở đầu năm cách khác, kể cho chúng tôi nghe.
Nguồn tham khảo (4)
- Đỗ Quyên, 'Tục mua muối và lưu ý khi đi lễ chùa, hái lộc đầu năm' — Tiền Phong, 17/02/2026 (dẫn nhà nghiên cứu văn hoá Ngô Hương Giang; Phan Kế Bính, Việt Nam phong tục)
- Phan Yến – Diễm Thúy, 'Đi lễ đầu năm' — VOV, 22/01/2023 (dẫn TS Dương Hoàng Lộc, Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM)
- Nhật Linh, 'Đi lễ chùa đầu năm nên cầu gì?' — Báo Đại biểu Nhân dân, 22/02/2026 (dẫn Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm)
- 'Đầu năm lễ chùa' — Sài Gòn Giải Phóng, 02/02/2009
Nhà bạn làm khác? Thấy chỗ sai?
Không có một Tết "đúng" — mỗi nhà một nếp. Gửi cho chúng tôi, chúng tôi sẽ thêm vào bài và ghi tên bạn nếu bạn muốn.
Gửi góp ýBài này được tự do sao chép và chia sẻ, chỉ cần ghi nguồn tetholiday.com. · Về giấy phép